- Tajemnice kaliskich kolei
Tajemnice kaliskich kolei
poniedziałek, 08 październik 2018
W poniedziałkowe popołudnie 1 października 2018 r. w auli kaliskiego Liceum odbyła się ósma odsłona tajemnic Kalisza Pomorskiego z udziałem nauczycieli, uczniów, mieszkańców i władz miasta. Tym razem prelekcja przygotowana przez licealistów pod kierunkiem nauczycielki języka polskiego Joanny Mączkowskiej oraz znawcy historii miasta Bogumiła Kurylczyka dotyczyła linii kolejowych. Jest rezultatem działań edukacyjnych w ramach współpracy Stowarzyszenia „Jesteśmy Razem” z Urzędem Miejskim w Kaliszu Pomorskim.
To, że Kalisz Pomorski stał się węzłem kolejowym leżącym na skrzyżowaniu dwóch linii oraz zaplanowanej, lecz niezrealizowanej z powodu wybuchu I wojny światowej linii trzeciej, zawdzięczamy głównie kanclerzowi Prus Ottonowi von Bismarck, a dokładniej jego żonie Julii z domu von Puttkamer, rodzonej siostrze nadprezydenta prowincji Pomorze – Roberta von Puttkamera, który był bliskim znajomym Konrada von Wangenheim mającego wielki majątek ziemski na terenie Poligonu Drawskiego.
Jak wynika z nieznanych dotąd dokumentów zaprezentowanych przez kaliskich licealistów, którzy pod kierunkiem pana Bogumiła Kurylczyka i pani Joanny Mączkowskiej odkrywali tajemnice miejscowych kolei, właśnie te koligacje rodzin: von Bismarck, von Puttkamer i von Wangenheim doprowadziły po 1891r. do jednoczesnej budowy dwóch szlaków normalnotorowych z Kalisza Pomorskiego do Choszczna i z Kalisza Pomorskiego do Stargardu (przez Pęzino – majątek rodu von Puttkamer) oraz wąskotorowego ze Stargardu do Dobrej, Ińska i Dobrzan, a stąd przez Sulibórz wprost do Poźrzadła Małego–Dworu, gdzie pociąg na stacji końcowej zatrzymywał się pod wielkim tartakiem Konrada von Wangenheim i nieopodal jego pałacu.
Budując trzy linie biegnące do siebie niemal równolegle, zaspokojono interesy nie tylko wpływowych politycznie ziemian (Robert von Puttkamer i Konrad von Wangenheim byli posłami do Reichstagu), ale również starania okolicznych miast (Drawna, Recza, Suchania, Dobrzan), ponieważ w końcu XIX wieku poprowadzenie linii kolejowej przez daną miejscowość oznaczało jej gospodarczy rozwój. Jednocześnie te wielkie budowy dawały zatrudnienie wielu mieszkańcom nad czym czuwało pruskie ministerstwo robót publicznych, którym kierował Albert von Maybach (także poseł do Reichstagu). Trzy lata trwały targi o dalszy przebieg trasy kolejowej z Kalisza Pomorskiego, która początkowo miała być tylko jedna, ponieważ pierwszy pociąg przyjechał tu od strony Piły i Wałcza już w 1888r.
By do ukończonych w 1895r. równoległych linii na osi wschód-zachód dodać linię na osi północ-południe zaplanowano wkrótce po uruchomieniu połączenia Kalisza Pomorskiego ze Złocieńcem (1900 r.) budowę trzeciego szlaku biegnącego przez nasze miasto z Krzyża do Świdwina. Miał on dochodzić z Krzyża do Dużej Stacji od strony południowej, a na Małej Stacji skręcać na północ w kierunku Drawska Pomorskiego przez Pomierzyn, Poźrzadło Wielkie, Konotop i Oleszno. Zachowała się bogata korespondencja w tej sprawie. Niestety, wybuch I wojny światowej przekreślił te plany i mimo powrotu do nich w 1919r. połączenia: Krzyż – Kalisz Pomorski – Drawsko Pomorskie – Świdwin nie zrealizowano.
Cały tekst prelekcji (wraz z licznymi fotografiami) można przeczytać na portalu: liceum.kalisz.pl, gdzie publikujemy go w zakładce „nasz przewodnik”. W prelekcji, uczestniczyli obok uczniów i ich opiekunów: wiceburmistrz Kalisza Pomorskiego pan Tadeusz Sochacki, przewodniczący Rady Miejskiej pan Paweł Kulbacki oraz dyrektor kaliskiego Liceum pan Maciej Rydzewski. Za nagłośnienie odpowiadały absolwentki Liceum: Karolina i Malwina Cybulskie.

Red.